Havalandırma Sistemi Nasıl Kurulur? Keşiften Devreye Almaya 6 Adım

Bir mekânda havalandırma sistemi kurulacağı zaman çoğu kişinin aklına önce fan gelir: "Güçlü bir fan takarsak sorun çözülür." Oysa sahada gördüğümüz şikâyetlerin büyük kısmı fandan değil, sistemin bütün olarak düşünülmemesinden kaynaklanır. Kanal çapı küçük seçildiği için ıslık gibi ses yapan hatlar, taze hava verilmediği için kapanmayan kapılar, filtresi unutulduğu için komşuyu rahatsız eden bacalar bunun tipik örnekleridir.

Bu yazıda bir havalandırma sisteminin nasıl kurulduğunu, Sultangazi'deki atölyemizde ve sahada izlediğimiz sırayla anlatıyoruz. Restoran, atölye, fabrika ya da ofis fark etmez; adımlar aynıdır, değişen yalnızca hesapların sonucudur.

1. Keşif: Mekânı ve ihtiyacı yerinde görmek

Her kurulum keşifle başlar. Keşifte cevabını aradığımız sorular şunlardır:

• Mekânda ne yapılıyor? Pişirme, kaynak, ahşap kesimi, boya ya da yalnızca insanların bulunduğu bir ofis mi?
• Kirli hava nereden çıkıyor ve nereye atılabilir? Çatıya çıkış mümkün mü, yoksa cepheden mi atılacak?
• Kanal hangi güzergâhtan geçebilir? Asma tavan yüksekliği, kirişler, mevcut tesisatlar neler?
• Taze hava nereden alınacak?
• Fan ve filtre üniteleri için yer var mı, servis için bu noktalara ulaşılabiliyor mu?

Keşifte ölçü almak kadar fotoğraf çekmek ve mekânın kullanım alışkanlıklarını öğrenmek de önemlidir. Örneğin aynı büyüklükteki iki mutfaktan biri kömürlü ızgara kullanıyorsa, filtre ihtiyacı tamamen değişir. Keşif ne kadar ayrıntılı yapılırsa, sonraki adımlarda sahada yapılan değişiklikler o kadar azalır.

2. Hesap: Ne kadar havayı taşımamız gerekiyor?

Bir havalandırma sisteminin kalbinde debi, yani saatte taşınması gereken hava miktarı (m³/h) vardır. Debi; mekânın hacmine, saatte kaç kez havasının değişmesi gerektiğine ve kirlilik kaynağına göre belirlenir. Ofiste insan sayısı belirleyicidir; endüstriyel mutfakta davlumbaz ölçüsü ve pişirme ekipmanı; atölyede ise toz ya da duman çıkan makine sayısı.

Debi belirlendikten sonra iki şey hesaplanır:

1. Kanal ölçüleri: Hava, kanalın içinde belirli bir hızla akmalıdır. Hız çok yüksek olursa ses ve basınç kaybı artar; çok düşük olursa kanal gereğinden büyük ve pahalı olur. Toz taşıyan hatlarda ise hızın düşük olması tozun kanal içine çökmesine yol açar. Bu konuyu hava kanalı hesabı yazımızda örnekle anlattık.
2. Basınç kaybı: Kanal boyu, dirsekler, filtreler ve davlumbaz havanın akışına direnç gösterir. Fanın bu direnci yenecek basıncı sağlaması gerekir.

3. Çizim ve ekipman seçimi

Hesaplar netleşince kanal güzergâhı çizilir. Çizimde her kolun çapı, dirseklerin yeri, redüksiyonlar, T parçaları ve temizlik kapakları gösterilir. İyi bir çizim hem sahada sürprizleri azaltır hem de imalatın doğru ölçüde yapılmasını sağlar.

Bu aşamada ekipmanlar da seçilir:

• Fan: Gereken debi ve basınca göre radyal (salyangoz), aksiyel, kanal tipi ya da kabinli fan. Farklarını radyal fan ve aksiyel fan karşılaştırmamızda bulabilirsiniz.
• Filtre: Mutfaklarda yağ filtresi, elektrostatik filtre ve aktif karbon; atölyelerde toz toplama filtresi; ızgara gibi kıvılcımlı uygulamalarda sulu filtre.
• Davlumbaz ve baca: Pişirme hattının ölçüsüne göre davlumbaz ve uygun baca çıkışı.
• Taze hava: Dışarı atılan havanın yerine kontrollü şekilde temiz hava verecek menfez, kanal ve gerekiyorsa fan.

4. İmalat: Kanalı ölçüye göre üretmek

Çizimdeki ölçüler atölyeye geçer. Spiral hava kanalları galvaniz sac rulolardan spiral makinesinde, kilitli dikişle üretilir. Dirsek, redüksiyon ve T gibi bağlantı parçaları ise sacın kesilip bükülmesiyle hazırlanır. Kanal mekânda açıkta kalacaksa istenen renge boyanabilir.

Kanalı kendi atölyesinde üreten bir firmayla çalışmanın en büyük avantajı esnekliktir. Sahada bir kirişe takılan hat için yeni bir dirsek ya da farklı ölçüde bir parça gerektiğinde beklemeden üretilebilir. Spiral kanalın neden bu kadar tercih edildiğini havalandırma kanalı seçimi yazımızda ayrıntılı anlattık.

5. Montaj: Askı, bağlantı ve sızdırmazlık

Montajda kanallar tavana askı çubukları ve kelepçelerle asılır, parçalar birbirine geçirilip perçin ya da vidayla sabitlenir. Birleşim yerleri sızdırmazlık bandı veya mastikle kapatılır. Bu adım küçük görünse de önemlidir: Sızdıran bir hat, fanın emdiği havanın bir kısmını yolda kaybeder ve davlumbazdaki emiş zayıflar.

Montaj sırasında dikkat ettiğimiz başlıca noktalar şunlardır:

• Askılar kanal ağırlığını taşıyacak aralıklarla yerleştirilir; kanal sarkmaz.
• Fan, titreşimi binaya aktarmayacak şekilde esnek bağlantı ve titreşim takozlarıyla monte edilir.
• Yağ ya da toz taşıyan hatlarda temizlik kapakları ulaşılabilir noktalara konur.
• Baca çıkışı, atılan havanın taze hava girişine ya da komşu pencerelere geri dönmeyeceği şekilde konumlandırılır.

6. Devreye alma ve teslim

Montaj bittiğinde sistem çalıştırılır ve ölçülür. Davlumbaz ya da emiş ağızlarında hava hızı kontrol edilir, fanın dönüş yönü ve akım değeri kontrol edilir, ses ve titreşim gözlenir. Fan hız kontrollüyse kullanım için uygun kademeler ayarlanır. Ölçüm değerleri bir teslim tutanağına yazılırsa, ileride sistemde bir sorun yaşandığında karşılaştırma yapmak çok kolaylaşır.

Teslimde kullanıcıya iki konu mutlaka anlatılmalıdır: Hangi filtrenin ne sıklıkla temizleneceği ve hangi belirtilerin bakım ihtiyacına işaret ettiği. Filtreleri tıkanmış bir sistem, ne kadar iyi kurulmuş olursa olsun zamanla verimini kaybeder. Bakım takvimi için davlumbaz temizliği rehberimize göz atabilirsiniz.

Kurulumda en sık yapılan üç hata

• Taze havayı unutmak: Dışarı atılan hava kadar havanın içeri girmesi gerekir. Aksi halde mekân negatif basınca düşer, kapılar zor açılır, davlumbaz emişi zayıflar.
• Kanalı küçültmek: Tavan dar olduğu için kanal çapını düşürmek ses ve enerji tüketimi olarak geri döner.
• Filtreyi sonraya bırakmak: Özellikle restoranlarda koku ve duman şikâyeti geldikten sonra filtre eklemek, baştan planlamaktan daha zordur. Filtre için yer ve fan kapasitesi baştan ayrılmazsa, sonradan eklemek tavanda yer aramayı ve fanı değiştirmeyi gerektirebilir.

Sık sorulan sorular

Bir havalandırma sistemi kurulumu ne kadar sürer?

Süre; sistemin büyüklüğüne, kanal metrajına, imalat gerektiren parça sayısına ve sahanın uygunluğuna göre değişir. Küçük bir mutfak egzoz sistemi kısa sürede tamamlanabilirken çok katlı bir tesisin havalandırması haftalar alabilir. Keşiften sonra iş programı netleşir. Çalışan bir işletmede montajın kapalı saatlere planlanması da süreyi etkiler.

Havalandırma sistemi için proje şart mı?

Büyük ve çok kullanıcılı binalarda mekanik tesisat projesi gereklidir. Küçük işletmelerde ise keşif ve doğru hesapla hazırlanan bir uygulama çizimi çoğu zaman yeterlidir. Her iki durumda da kanal çapları, fan ve filtre seçimi hesaba dayanmalıdır.

Mevcut binada kurulum mümkün mü?

Evet. Mevcut binalarda kanal güzergâhı, tavan yüksekliği ve cephe ya da çatıya çıkış imkânı keşifte değerlendirilir. Gerektiğinde dikdörtgen ya da özel ölçülü parçalarla engellerin etrafından dolaşılır.

Kurulumdan sonra sistemi kim kontrol etmeli?

Devreye alma, sistemi kuran ekip tarafından yapılmalı ve ölçüm sonuçları kullanıcıyla paylaşılmalıdır. Sonraki dönemde düzenli bakım ve kontrol, sistemin ilk günkü verimini korumasını sağlar. Kurulumu ve bakımı aynı ekibin yapması, sistemin geçmişinin bilinmesi açısından büyük avantajdır.

İstanbul Sipro ile havalandırma sistemi kurulumu

İstanbul Sipro olarak keşif ve çizimden başlayıp spiral kanal imalatı, fan, filtre, davlumbaz ve baca montajına kadar tüm süreci tek ekiple yürütüyoruz. Kanalları Sultangazi Avizeciler Sanayi Sitesi'ndeki atölyemizde kendi makinelerimizle üretiyoruz. Hizmetlerimizi inceleyebilir, keşif ve teklif için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.